RGB en CMYK zijn twee manieren om dezelfde kleur te beschrijven: de ene voor schermen, de andere voor drukwerk. Wie een logo of huisstijl laat ontwerpen, krijgt die kleuren daarom in meerdere codes. Daar komt vaak nog een Pantone-nummer bij. In dit artikel leggen we uit wat elke code betekent en waarom je logo op papier soms net anders oogt dan op je scherm.
RGB: kleur uit licht
Een scherm maakt kleur met licht. Elke pixel bestaat uit rood, groen en blauw, en door die drie te mengen ontstaat elke andere kleur. Alle drie op volle sterkte geeft wit, alles uit geeft zwart. Daarom heet RGB een additief kleursysteem. Op het web schrijf je een RGB-kleur vaak als hexcode, bijvoorbeeld #0069B4 voor een helder blauw.
Schermen verschillen bovendien onderling. Een eenvoudige monitor, een laptop en een recente smartphone tonen dezelfde RGB-waarde niet exact gelijk. Een RGB-kleur is dus eerder een afspraak dan een garantie, en dat geldt ook voor je website.
CMYK: kleur uit inkt
Een drukpers werkt omgekeerd. Ze start met wit papier en legt er inkt op die een deel van het licht tegenhoudt. De vier basisinkten zijn cyaan, magenta, geel en zwart, samen CMYK. Hoe meer inkt, hoe donkerder de kleur. Dat heet een subtractief systeem.
Het verschil tussen RGB en CMYK heeft een belangrijk gevolg. Een scherm kan heldere kleuren tonen die met vier inkten niet te maken zijn, zoals fel groen, fluo-oranje of een stralend blauw. Zet je een bestand met zulke kleuren om naar CMYK, dan vallen ze doffer uit. Dat merk je vaak pas als het drukwerk al klaar is, tenzij je er vooraf rekening mee houdt.
Pantone: een vaste kleur in één inkt
Pantone werkt anders dan CMYK. In plaats van vier inkten te mengen op het papier, mengt de drukker vooraf één inkt in precies de juiste kleur. Elke kleur heeft een nummer in het Pantone Matching System, en de drukker gebruikt het bijbehorende recept. Zo blijft de kleur bij elke oplage gelijk, ook als een andere drukker het werk uitvoert. Ook kleuren die buiten CMYK vallen, zoals metaal- of fluokleuren, zijn zo mogelijk. Meer over het systeem lees je op pantone.com.
Let ook op het papier. Pantone geeft per kleur een versie voor gestreken papier (C) en voor ongestreken papier (U), omdat dezelfde inkt op ruw papier anders oogt. Een steunkleur kost bovendien meer, want de drukker zet er een aparte drukgang voor in. Pantone is daarom vooral zinvol voor drukwerk waar de kleur echt moet kloppen, zoals briefpapier, verpakking of signalisatie.
RGB en CMYK in je huisstijl
Een goede huisstijl legt elke kleur vast in alle systemen die je nodig hebt. Voor elke merkkleur krijg je dus een waarde in RGB en CMYK, een hexcode voor het web en eventueel een Pantone-nummer. Die waarden zijn geen automatische omzetting, maar een keuze. Een programma zet een kleur wel om van RGB naar CMYK, maar het resultaat oogt niet altijd zoals je wil. Daarom stemmen we elke waarde apart af en vergelijken we ze bij voorkeur op een proefdruk.
Een huisstijlgids vermeldt bovendien welke kleur de hoofdkleur is en welke kleuren alleen als accent dienen. Zo weet ook een drukker, een signalisatiebedrijf of een webbouwer later welke waarde hij moet gebruiken. Dat voorkomt dat je merk na een paar jaar in vijf tinten blauw rondloopt.
Bij een nieuwe huisstijl kiezen we kleuren daarom met beide werelden in gedachten. Een merkkleur die alleen op een scherm goed werkt, levert later problemen op bij drukwerk. Omgekeerd kan een kleur die mooi drukt, op een scherm te weinig contrast geven met witte tekst. Pas als RGB en CMYK allebei kloppen, is een merkkleur klaar.
RGB en CMYK in de praktijk
- Gebruik RGB-bestanden voor je website, sociale media en presentaties.
- Lever drukwerk aan in CMYK, of met Pantone-kleuren als de drukker daarom vraagt.
- Vraag je drukker welk kleurprofiel hij gebruikt, want dat bepaalt hoe een omzetting uitvalt.
- Beoordeel kleuren niet alleen op je scherm, want elk scherm toont kleuren net anders.
- Bewaar de codes uit je huisstijlgids op een vaste plaats, zodat iedereen dezelfde waarden gebruikt.
Wijkt een proefdruk af van wat je op je scherm ziet, vergelijk hem dan eerst met de CMYK-waarde uit je huisstijlgids. Vaak ligt het verschil aan de instelling van je scherm en niet aan de drukker. Beoordeel drukwerk bovendien bij daglicht.
Kleurprofielen zijn trouwens zelf gestandaardiseerd. Het International Color Consortium beheert het formaat van de ICC-profielen die drukkers en ontwerpprogramma’s gebruiken. Meer uitleg vind je op color.org.
Twijfel je over de kleuren in je huidige huisstijl, of wil je weten hoe ze op papier uitvallen, bekijk dan onze aanpak voor huisstijl laten ontwerpen.
